Geluk is niet iets wat je je hele leven kunt vasthouden. Volgens mij zijn er twee vormen van geluk: geluk als gevoel (door betekenisvolle ervaringen, verbondenheid, zingeving, enzovoort) en geluk als manier van leven. Voor jonge mannen is dat onderscheid belangrijk, omdat we steeds te horen krijgen dat geluk zit in een mooie auto, status of een avond stappen. Als we denken dat geluk draait om spullen of je altijd goed voelen, dan blijven we achter iets aanrennen waar je nooit genoeg van gaat krijgen.
We willen allemaal gelukkig worden, toch?
Het is misschien wel de meest vanzelfsprekende zin die er bestaat. Bijna niemand zal hem tegenspreken. Maar wat als geluk helemaal geen primair doel is in het leven?
Er zijn namelijk twee uitersten in het leven: geluk en ongeluk. Net als dat er licht en duisternis is. Of vrede en oorlog. Vaak denken we dat geluk een standaard is en dat omstandigheden ons van deze standaard weghalen en ons ongelukkig maken. Maar in principe is er geen standaard en is het leven gewoon wat het is.
Dat klinkt misschien confronterend, maar het is precies waar ik de afgelopen tijd steeds op terugkom. We zijn opgevoed met het idee dat geluk de basis is en dat alles wat daarvan afwijkt een probleem is dat opgelost moet worden. Dit soort gevoelens mogen niet bestaan en moeten zo snel mogelijk weer verdwijnen. Maar als je het leven bekijkt zoals het werkelijk is, dan zie je dat geluk en ongeluk gewoon naast elkaar bestaan en ze elkaar afwisselen.
Voor ons jonge mannen komt daar nog iets bij. Je zit in een fase waarin alles belangrijk lijkt: de baan die je kiest, de vrouw met wie je een relatie krijgt, het lichaam waar je aan werkt en de vrienden met wie je omgaat. Het voelt alsof elke keuze de rest van je leven bepaalt.
Waarom voel je je soms ongelukkig, terwijl je leven er goed uitziet?
Het bijzondere is dat als je gelukkig lijkt te zijn, voor de buitenwereld of voor je eigen ideaalbeeld, je je alsnog ongelukkig kunt voelen. En andersom is ook waar: je kunt super gelukkig zijn en alsnog overspoeld worden door ongelukkige gevoelens of ervaringen.
Ik denk dat dit een van de dingen is die de meeste verwarring veroorzaken. Je hebt alles eigenlijk goed op orde: een relatie, een leuke baan, een fijn huis, vrienden om je heen. En toch lig je ’s avonds in bed met een gevoel dat je niet meteen kan plaatsen. Dat gevoel wordt vaak weggeduwd, omdat het niet past bij het plaatje dat je van jezelf en je leven hebt. Het betekent namelijk niet dat je leven ineens minder geslaagd of minder goed is.
Veel jonge mannen zullen dit herkennen: je carrière loopt lekker, je hebt misschien net promotie gemaakt of een eigen appartement, je ziet je vrienden regelmatig en toch komt die vraag soms ineens op: ”is dit het nou?” De vraag zelf is alleen niet het probleem. Pas als je die vraag blijft wegstoppen, wordt het een probleem.
Daarom vind ik het belangrijk om geluk niet te zien als iets wat je op een dag bereikt en daarna voor altijd vasthoudt. Geluk is geen plek waar je aankomt. Je houdt het niet voor altijd vast als je het eenmaal hebt gevonden. Het is iets dat komt en gaat, net als elk ander gevoel. Ook als jonge man die zijn leven goed op orde heeft, kun je je soms verloren voelen of je leven even waardeloos vinden.
Waarom geluk niet over geld, bezit of status gaat
Gelukkig zijn gaat niet over veel geld hebben, een dure auto voor de deur hebben staan of een dikke televisie in je woonkamer hebben staan. Daar geloof ik niet in. De mensheid heeft namelijk bewezen dat genoeg nooit genoeg is en dat je aan alles gaat wennen. Dus heb je 100.000 euro op je rekening staan? Dan hebben we liever 200.000 euro. Hebzucht maakt je niet gelukkig.
Dit is denk ik ook waar veel mannen in vastlopen. Ze werken hard en proberen status of aanzien op te bouwen. Maar als dat doel eenmaal is bereikt, is het gevoel van voldoening vaak snel weer weg. Al snel dient het volgende doel zich aan: meer geld, meer status of weer iets nieuws. Het voelt als een tredmolen waar je niet uit komt, omdat je op de verkeerde dingen blijft focussen. Je zoekt het in dingen buiten jezelf en daar ga je het in mijn ogen niet vinden.
Voor jonge mannen is deze val extra verraderlijk, omdat status tegenwoordig overal zichtbaar en meetbaar is. Vroeger zag je alleen wat je vrienden hadden. Nu scroll je door een feed met peperdure auto’s, vakanties, gespierde lichamen en succesverhalen van mannen die je vaak niet eens persoonlijk kent. Door al die vergelijkingen krijg je al snel het gevoel dat het leven nog niet goed genoeg is. Met nog meer volgers, een nog gespierder lichaam, een nog nieuwere telefoon een nog hogere functie lijkt je te bewijzen dat je het als man goed doet, maar dat gevoel is vaak snel weer weg als je dat doel bereikt hebt.
Dat is precies de valkuil: je gaat je eigenwaarde laten afhangen van dingen die altijd veranderen. Status is nooit iets dat vaststaat. Zolang je jezelf daarmee blijft vergelijken, blijf je achter een gevoel aanrennen dat je steeds net niet kunt bereiken.
Wat is het verschil tussen geluk als gevoel en geluk als manier van leven?
We moeten onderscheid maken tussen geluk als gevoel en geluk als manier van leven.
Dit is voor mij het kernpunt. Er wordt vaak gesproken over geluk alsof het één ding is, maar volgens mij zijn het twee heel verschillende dingen die makkelijk door elkaar gehaald worden.
Geluk als gevoel
Geluk als gevoel gaat over ervaringen in het leven waarmee je iets leert over jezelf. Ik praat dan over ervaringen die het leven uitdragen en dat gaat over wat er in je binnenwereld afspeelt.
Ergens betekenis in hebben, iets dat zin heeft, groeien, verbonden voelen met iemand, vervuld zijn van iets, bewustwording hebben, liefde voelen, verwonderen over alles wat groter is dan jezelf, nieuwsgierigheid, speels, avontuurlijk, voldaan zijn en werkelijk acceptatie over jezelf en dat genoeg genoeg is, dat is in mijn ogen alles wat geluk definieert.
Op het moment dat we overweldigd worden door iets en dat in ons hele lichaam voelen, omdat we iets vervelends of juist iets moois meemaken, een inspirerend of heftig verhaal van iemand horen, iets meemaken (ook al is het superklein) waar echte blijdschap naar boven kwam, kwetsbaarheid ervaren, kippenvel krijgen van iets dat alleen jij kan verklaren, geraakt worden door iets of liefde voelen voor iemand, dan heb je in mijn ogen bereikt wat je moet bereiken: geluk waarbij je openstaat voor alles in het leven.
Dit soort geluk is niet maakbaar in de zin dat je het kunt plannen of forceren. Je kunt de omstandigheden creëren waarin het kan ontstaan, maar het gevoel zelf overkomt je.
Geluk als manier van leven
Waar geluk als gevoel gaat over die golven die opkomen en weer wegtrekken, gaat geluk als manier van leven over iets anders: hoe je je leven inricht, welke keuzes je maakt, welke standaard je voor jezelf hanteert. Dit is minder een gevoel en meer een richting. Het is de optelsom van kleine keuzes die je dagelijks maakt: hoe je met je lichaam omgaat, hoe eerlijk je bent tegen jezelf en de mensen om je heen, of je leeft naar de waarden die je zegt belangrijk te vinden.
Je kunt een dag hebben waarop je je niet echt blij voelt en toch het gevoel hebben dat je een leven leidt waar je achter staat. Ook dat is een vorm van geluk, alleen zie je die minder in het moment.
Het gaat mis als je alleen nog op zoek bent naar een goed gevoel en de rest daaraan ondergeschikt maakt. Dan maak je keuzes die op de korte termijn fijn voelen, maar je op de lange termijn juist verder van jezelf af brengen. Denk aan drinken omdat het op dat moment gezellig is, terwijl je jezelf daarna nauwelijks meer herkent. Of aan eindeloos scrollen, jezelf verliezen in je werk of steeds op zoek zijn naar bevestiging van anderen, zodat je maar niet hoeft stil te staan bij wat er echt speelt.
Waarom jonge mannen extra vatbaar zijn voor het verkeerde soort geluk
Als jonge man groei je op in een omgeving die vooral het gevoel beloont, en dan ook nog het snelste, makkelijkste gevoel. Uitgaan, drinken, scrollen, porno, presteren om bevestiging te krijgen: het zijn allemaal manieren om snel een prettig gevoel te ervaren, zonder dat het iets vraagt van wie je daadwerkelijk bent.
Kijk naar een gemiddelde vrijdagavond. Je gaat met vrienden stappen, niet altijd omdat je daar echt zin in hebt, maar omdat het er nu eenmaal bij hoort. Er wordt gedronken, want iedereen doet het. Op dat moment is het gezellig, maar de volgende ochtend is dat gevoel vaak alweer verdwenen. Dat is het verschil tussen een korte kick en iets waar je echt iets aan hebt.
Hetzelfde geldt voor status binnen je vriendengroep. Wie heeft de meeste vrouwen versierd, wie verdient het meeste en wie heeft de indrukwekkendste foto’s op Instagram? We doen daar allemaal weleens aan mee, omdat het je even het gevoel geeft dat je erbij hoort of waardering krijgt. Maar dat gevoel houdt niet lang stand. Het heeft weinig te maken met wie je echt bent of wat jij belangrijk vindt. En zodra de groep verandert of dat aanzien verdwijnt, blijft er weinig van over.
Hetzelfde zie je bij daten en relaties. Veel mannen blijven maar swipen, in de hoop weer een nieuwe match te krijgen of een leuk gesprek te starten. Dat geeft misschien even een goed gevoel, maar het levert uiteindelijk weinig op. Een relatie waarin je je echt gezien voelt en jezelf durft te zijn, geeft je iets heel anders dan een lange reeks matches op je telefoon.
Misschien is dat ook wel waarom zoveel mannen hierin blijven hangen. Kijken naar wat er echt in je omgaat is vaak een stuk lastiger dan jezelf afleiden. Een avond drinken, jezelf verliezen in je werk of steeds op zoek gaan naar bevestiging is makkelijker dan jezelf afvragen: leef ik eigenlijk zoals ík wil leven? Toch begint het daar. Pas als je eerlijk naar die vraag durft te kijken, kun je bouwen aan een leven waar je echt achter staat.
Hoe herken je in je eigen leven welk geluk je najaagt?
Een paar concrete signalen die kunnen helpen om het verschil te zien tussen het gevoel najagen en daadwerkelijk leven naar je eigen standaard:
- Je merkt dat je vooral moe wordt van sociale situaties, terwijl je ze aangaat om erbij te horen, niet omdat je er zelf blij van wordt.
- Je stelt beslissingen uit die je diep vanbinnen wel wil nemen (stoppen met te veel drinken, reizen, een carrièrestap zetten), omdat de korte termijn comfortabeler voelt.
- Je merkt dat je op sociale media meer kijkt naar wat anderen hebben, dan dat je bezig bent met wat jij zelf wil opbouwen.
- Na een avond stappen vraag je je soms af waarom je eigenlijk bent gegaan, maar een week later doe je precies hetzelfde weer, omdat iedereen om je heen het ook doet.
- Je vindt het lastig om gewoon even alleen te zijn, zonder telefoon, zonder afleiding en zonder steeds iets te doen.
Misschien herken je jezelf in een paar van deze voorbeelden. Dat is niet zo vreemd. Ze laten zien dat er verschil kan zitten tussen wat op dit moment goed voelt en wat je op de lange termijn echt belangrijk vindt. Als je dat verschil eenmaal ziet, kun je er ook iets mee.
Waarom dit onderscheid ertoe doet
Als je geluk ziet als een gevoel dat er altijd moet zijn, raak je onvermijdelijk teleurgesteld. Niemand voelt zich elke dag gelukkig. Er zijn goede dagen en mindere dagen, en dat verandert steeds. Zie je geluk vooral als iets dat afhangt van geld, status of prestaties, dan verschuift de lat telkens weer. Er is altijd wel een nieuw doel om na te jagen.
Het helpt om geluk niet als einddoel te zien. Wie steeds probeert gelukkig te zijn, is daar vaak juist voortdurend mee bezig. Veel belangrijker is de vraag hoe je je leven wilt inrichten en welke keuzes daarbij passen. Geluk is daar soms een gevolg van, maar niet iets wat je kunt afdwingen. En op dagen dat het minder gaat, hoef je daar ook niet meteen iets aan te veranderen.
Voor jonge mannen betekent dit dat je minder bezig bent met wat je vrienden, collega’s of volgers van je vinden, en vaker stilstaat bij wat jij zelf belangrijk vindt. Sport je omdat je fit wilt zijn of vooral omdat je er voor de buitenwereld fit uit wilt zien? Ben je eerlijk tegen je vrienden en familie of ga je moeilijke onderwerpen liever uit de weg? Drink je omdat je daar zelf voor kiest of omdat iedereen om je heen het doet? Door jezelf dat soort vragen af en toe eerlijk te stellen, wordt het makkelijker om keuzes te maken waar je ook later nog achter staat.
Voor mij draait het uiteindelijk niet om voortdurend gelukkig zijn, maar om leven op een manier waar je zelf achter staat. Gelukkige momenten horen daarbij, maar ze zijn niet iets wat je kunt vasthouden. Als jonge man hoef je niet steeds op zoek te zijn naar het gevoel dat je alles uit het leven haalt. Veel belangrijker is dat je keuzes maakt waar je ook later nog tevreden op terug kunt kijken.
